Isı Alışverişi ve Sıcaklık Değişimi

Kazanımlar

8.6.2. Isı Alış-verişi ve Sıcaklık Değişimi
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Isı-kütle ilişkisi, sıcaklık-kütle ilişkisi, ısı-özısı ilişkisi
8.6.2.1. Isı ile özısı, kütle ve sıcaklık arasındaki ilişkiyi kavrar.
8.6.2.2. Isı alışverişi ile ilgili problemler çözer.

Isı Alışverişi ve Sıcaklık Değişimi

Sıcaklık Nedir

Maddenin içerisindeki taneciklerin ortalama hareket enerjisine sıcaklık denir.
Sıcaklık enerji değildir, enerjinin göstergesidir.
Sıcaklık termometre ile ölçülür, birimi °C’dir.

Isı Nedir

Maddenin taneciklerinin toplam hareket enerjisidir.
Başka bir tanım olarak sıcak olan maddeden soğuk olan maddeye aktarılan enerjiye ısı denir.
Isı bir enerjidir.
Isı kalorimetre kabı ile ölçülür, birimi kalori (cal) veya Joule (J)’dir.

A-Kütle ve sıcaklık arasındaki ilişki (m ve Δt)

Kütle ve sıcaklık ters orantılıdır.
Madde cinsi, aldıkları ısı aynı olmak şartıyla kütlesi az olanın sıcaklığı fazla artacaktır.

B-Kütle ve ısı arasındaki ilişki (m ve Q)

Kütle ve ısı doğru orantılıdır.
Aynı sıcaklıkta, aynı türden yapılmış maddelerin kütlesi arttıkça içerisindeki ısı miktarı da artar.
Aynı sıcaklıkta bir bardak su ile bir sürahi suyu aynı sıcaklığa çıkarabilmek için, bir sürahi suya daha fazla ısı verilmelidir.

C-Isı ve özısı arasındaki ilişki (Q ve c)

Isı ve özısı doğru orantılıdır.
Kütleleri aynı, özısıları farklı maddeleri aynı sıcaklığa getirebilmek için verilmesi geren ısılarda farklı olacaktır.
Özısısı fazla olan maddeye daha fazla ısı verilmesi gerekmektedir.

Özısısı yüksek olan maddelerin çevreye verebilecekleri ısı miktarı da fazla olacaktır.

D-Isı ve sıcaklık arasındaki ilişki (Q ve Δt)

Isı ve sıcaklık doğru orantılıdır.
Bir maddeye ne kadar fazla ısı verilirse sıcaklığı da o kadar artar.
Madde ne kadar ısı verirse sıcaklığı da o kadar azalır.

 

Özet:
Q: Isı
m: 
Kütle
c: Özısı
Δt: Sıcaklık farkı
Q=m.c.Δt
 (Kısaca kör mecit) formülüne göre ısı hepsi ile doğru orantılı, çarpım durumunda olanlar ters orantılıdır.

  1. m ve Q doğru orantılı
  2. m ve Δt ters orantılı
  3. Q ve c doğru orantılı
  4. c ve Δt ters orantılı
  5. Q ve Δt doğru orantılıdır

Isı alış-verişi ile ilgili problemler

Isı alış-verişi nedir

Sıcaklıkları farklı iki madde arasında ısı alış-verişi gerçekleşir.
Sıcaklığı fazla olan madde ısı verirken, sıcaklığı az olan madde ısı alır.
Isı alış-verişi son sıcaklıkların eşitleninceye kadar devam eder.
Sıcaklıkları aynı olan iki madde arasında ısı alış-verişi gerçekleşmez.

1. Bir maddenin ısı alış-verişi

Q: Isı
m: Kütle
c: Özısı
Δt (t2-t1): Sıcaklık farkı

Formül Q=m.c.Δt
Isı = kütle x özısı x sıcaklık farkı

2. İki maddenin ısı alışverişi

Dışarıya verilen ısılar ihmal edildiğinde, sıcaklıkları farklı olan iki maddenin aldıkları ve verdikleri ısılar birbirine eşittir.
QAlınan = QVerilen
tdenge = denge sıcaklığı (son sıcaklık)

A-Maddenin cinsi ve miktarları eşitse sıcaklıkların ortalaması alınır.

B-Maddenin cinsi aynı, sıcaklıkları ve miktarları farklı ise denge sıcaklığının bulunması

m1 kütleli, t1 sıcaklıklı  ve m2 kütleli, t2 sıcaklıklı iki maddenin son sıcaklıklarını bulak için; (t1>t2)
QVerilen = QAlınan
m1.c.Δt = m2.c.Δt (c’ler aynı olduğu için sadeleştirilebilir.)
m1.(t1-tdenge)= m2.(tdenge-t2) olur.

C-Maddenin cinsi, sıcaklıkları ve miktarları farklı ise denge sıcaklığının bulunması

m1 kütleli, t1 sıcaklıklı, c1 özısılı  ve m2 kütleli, t2 sıcaklıklı, c2 özısılı iki maddenin son sıcaklıklarını bulak için; (t1>t2)
QVerilen = QAlınan
m1.c1.(t1-tdenge)= m2.c2.(tdenge-t2) olur.

 

2.Dönem Teog Fen Bilimleri Sınavı
27 Nisan 2017 Perşembe

Üye OlŞifremi Unuttum